Bolinao Sintral Únan Pag´adalan
Panunuratan
Say saritá nin Binubolinao, saya
ya nin walo a saritá nin Sambali. Saray tutawo
a mag´irgo nin Binubolinao ay saray tutawo sa babali
nin Bolinao, puro nin Kabaruyan tan puro nin Santiago.
Main et nin tutawo sa rubarí nin taaw tan itaw
sa sakalako nin kamínan sa babon lutá, mampag´irgo
sara et nin Binubolinao.
Abakada
Ruwam-puló a saray
lulitra nin abakada sa Binubolnao:
a (ä) · b (bä) · k (kä) ·
d (dä) · e (
)
· g (gä) · h(hä) · i (
)
· l (lä) · m (mä) · ng (ngä)
· n(nä) · o (ô) · p (pä)
· r (rä) · s (sä) · t (tä)
· u (
)
· w (wä) · y (yä)
Say balikas ran kunsunanti ay
ikalamó yay bukal nin ä. Say anted a parngé
nan ä. Say balikas ran bukalis maparngé sara kunran
sarayti nin susaritá: a (ä) · mata (mä·'tä),
e (
)
· tepet (t
·'p
t),
i (
)
· kili-kili (k
·'l
-k
·'l
),
o (ô) · mako (mä·'kô), u (
)
· urer (
'·r
r).
Nuta: Kasan balikas nin (
)
sa Binubolinao. Ibat yayti sa Kastilá tan naiyusar
ya sa Tagalog tan Ilukano. Saray susaritá nin naadam
main ay mag´in sara nin bilang sarayti nin susaritá:
princesa (pr
n·'s
·sa)
Kastilá–prinsisa (pr
n·'s
·sa)
Binubolinao, Enero (
·'n
·rô)
Kastilá–Iniro (
·'n
·rô)
Binubolinao.
Tumgen Nin Glutiko
Saray lulitran bukalis ay
main marka nin aksinto (á·é·í·ó·ú),
say balikas ra ay mabigrá yay tumgem nin glutiko. Barámon
sarayti nin susaritá: ánem (ä´·'nm),
balé (bä·'l´),
ibatí (·'bä·t´),
ilutó (·'l·tö´),
múdit (m´·'dt)
Say marka nin aksinto ay naiyusar
ya anamaet sa sumunor nin kunsonanti pigaw maikalamó
ya sa silaba. Main anamaet nin bugá a tumgen sa balikas
balé ambó kapada nin tumgen nin glutiko. Kikiten
mo sarayti nin susaritá: marat´anan (ma·rat·a·nan)
ambó ya nin (ma·ra·ta·nan)
siner´ep (si·ner·ep), kagaw´an (ka·gaw·an),
mag´irgo (mag·ir·go), man´usaren
(man·u·sa·ren), pag´ong (pag·ong).
Diptong
Saray bukalis nin nakalamó
nin kunsunati nin "w" tan "y" ay diptong
sa Binubolinao:
ay · nanay ('nä·näy), aw ·
balaw (bä·'läw), ey · liey ('l·y),
iw · siwsiw (sw·'sw),
oy · andoy (än·'dôy), uy ·
uysa (y·'sä). Nota: Say diptong nin “ao”
sa saritá nin Bolinao (Bô·'l·näw),
nangibwat yayti sa ortugrapiya nin Kastilá. Makit yayti
tamó sa saritá nin Bolinao tan Binubolinao.
Naadam Nin Susaritá
Sa Kastilá tan Inglis, main
raruman lulitra nin c, ch, f, j, ñ, q, rr, x, tan
z. Makákit sarayti nin lulitra sa ngaran ran tawo
tan ngaran nin lugar. Balé main anamet a binulinaw
nin ngaran bilang saray ngaran nin Marya (Maria),
Dyun (John), tan Oswí (Josue).
Say ngaran nin lugar anamaet main nin bersyon ra sa Binubolinao
bilang yay Amirika (America) tan Yurupa (Europe).
Say saritá nin naadam (nádam) sa Kastilá
tan Inglis main anamaet bersyon ra sa Binubolinao. Saraytin
raruman lulitra main sara nin kapada sa abakada nan Binubolinao.
Wanti sara: c=k udino s, ch*= ty, f=p, j=h udino dy, ñ=ny,
q=k udino kw, rr=r, x=ks tan z=s.*Say “ch” sa
Tagalog tan Ilukano ay ikipada ray “ch” kunan
“ts”. Mákit yayti sa saritá nin
“atsara · (ä·'chä·rä)”
tan “otso · ('o·cho)”.
Bale no basawen mo sarayti sa Binubolinoa, nabalikas saran
wanti, (ät·'sä·rä) tan ('t·sô).
No kikiten mo saray raruman saritá nin Binubolinao,
say “ch” kapada yay “ty,” bilang
yay saritá nin "tyan". Nakasurat yayti
nin “tyan”, ambó nin “tsan”
tan say balikas na sa Binubolinao ket (tyän) udino
(chän) ya. Saray raruman susaritá sa Binubolinao
main balikas nin “ch” nakalamó sarayti:
nasaktyan, patyen tan katyangan.
Say susaritá nin atsara, utso
tan pitsa ket naiyusar anamaet sa Binubolinao balé
kai yay nakabalikas nin “ts” kunan “chä”,
nabalikas saran rwa a silaba.
